بعضی از بچه ها پس از تولد و برخی دیگر ، در رحم مادر انگشت می مکند. بسیاری از بچه ها ، قبل از آنکه مکیدن انگشت مسئله ساز شود ، آن را ترک می کنند. اما برای میلیون ها نفر دیگر این عادت تا دوران کودکی و گاه بعد از آن ادامه پیدا می کند که می تواند به آنها آسیب برساند. مکیدن ادامه دار انگشت ، به دندانها و حالت ظاهری آنها و سخن گفتن لطمه می زند....

عادت مکیدن انگشت یا شست در سنین مختلف ، آثار و نتایج روانی متفاوتی دارد . نیازی به این نیست که پدر و مادر برای نوزاد و یا کودک نوپایشان ناراحت و نگران باشند. اما کودک پنج ساله ای که همچنان با جدیت انگشت می مکد ، می تواند به دلایلی چند ، اسباب نگرانی شود. عادت مکیدن انگشت می تواند روی کلام ، دندان ها و رشد عاطفی کودک نامطلوب بگذارد.

عادت مکیدن انگشت هر چه طولانی تر باشد ، غلبه بر آن دشوارتر می شود. علتش این است که مکیدن انگشت از شدت استرس می کاهد و بسیاری از بچه ها برای رسیدن به آرامش، انگشت می مکند. این بدان معنا نیست که کودک ، فاقد احساس امنیت خاطر است و بدین معنا هم نیست که تقصیری به گردن پدر و مادر اوست. باید عوامل استرس را از چشم انداز کودک شناسایی کنیم. حوادث طبیعی مانند متولد شدن کودک جدید ، می تواند بر شدت مکیدن انگشت بیفزاید . بدون تردید هر چه قدر سن بالا می رود ، استرس ها بیشتر می شود و وابستگی به مکیدن انگشت نیز افزایش می یابد. مکیدن انگشت در دختر ها شایع تر از پسرهاست.

مکیدن انگشت اغلب زمانی شروع می شود که کودک از کودک دیگری که انگشت می مکد تقلید می کند. از آنجایی که بسیاری از بچه های پیش دبستانی انگشت می مکند و میلیون ها نفر از این بچه ها به مهد کودک و کودکستان فرستاده می شوند. به سادگی می توان متوجه شد که چگونه سایر بچه ها ممکن است از بچه های دیگر تقلید کنند. بچه ها معمولا وقتی کودک جدیدی به جمع خانواده اضافه می شود ، شروع به مکیدن انگشت می کنند. ممکن است تا بسیاری از بچه های بزرگتر هم تحریک شوند چنین کاری بکنند ، علتش این است که می خواهند به همان اندازه که به نوزاد توجه می شود به آنها نیز توجه گردد. بچه ها حتی ممکن است زبان ، پتو ، یقه لباس و یا وسایل دیگر را بمکند. اگر فرزند شما پستانک می مکد بهتر این است که پستانک را به تدریج از او بگیرید. مراقب باشید که از مصرف بیش از اندازه پستانک ، خودداری نمایید.

وقتی بچه ها رشد می کنند ، فعالیت جسمانی آنها بیشتر می شود و به استقلال بیشتری می رسند. کودک معمولا در این شرایط با کمی دخالت پدر و مادر از مکیدن انگشت صرف نظر می کند . اما بعضی از بچه ها به مکیدن انگشت ادامه می دهند و گاه پدر و مادر بدون اینکه بدانند کدام عامل جسمانی یا احساسی در مکیدن انگشت دخالت دارد سعی می کنند آن را متوقف سازند. این اقدام سبب ادامه دار شدن مکیدن انگشت می شود. در این زمان ممکن است پدر و مادر بوسیله کلام تند با کودک برخورد کنند و حتی در مقام مجازات او بر آیند که این نیز در نهایت ، با ایجاد اضطراب و ناراحتی جسمانی بر ابعاد مشکل می افزاید. ناراحت کردن کودک و توهین به او می تواند لطمه شدیدی به او بزند. کودکانی که پیوسته تحت فشار هستند تا از مکیدن انگشت خودداری کنند ، خودشان را تدریجا آدم های بدی ارزیابی می کنند که چیز جالبی برای عرضه ندارند. این بچه ها به تدریج ممکن است مشوش ، خشمگین و یا پرخاشگر گردند. واکنش های منفی اطرافیان کودک ، تولید استرس و احساس نا بسندگی در کودک می کند و این حالت نه تنها مکیدن انگشت را کم نمی کند که بر میزان آن می افزاید. یکی دیگر از دلایلی که توصیه می کنیم . عادت مکیدن انگشت در فرزندانتان را قبل از رفتن او به مدرسه برطرف کنید، این است که کودک وقتی در مدرسه در فشار قرار می گیرد تا این عادت را ترک کند ، عادات دیگری را جایگزین می کند و اغلب این عادات جدید در کنار عادت قدیم قرار می گیرند. بسیاری از کودکانی که سعی می کنند در مدرسه انگشت نمکند ناخن ، لباس ، مو ، مداد و اشیای دیگر را می جوند ، در نتیجه در کنار عادت قبلی ، عادت دومی به نام جویدن شروع می شود. همچنین بعضی از کودکانی که سعی می کنند سر کلاس انگشت نمکند ، احساس بی قراری می کنند و گاه عصبانی می شوند ، به طوری که خشمشان سبب بروز رفتارهای ناخوشایند می گردد.

به طور کلی مکیدن انگشت می تواند روی عزت نفس بچه ها اثر بگذارد ؛ عملکرد درسی آنها را در مدرسه خراب کند ؛ بر روابط اجتماعی شان اثر بد بگذارد ؛ به رشد دندان ها و نیز توانایی صحبت روشن و واضح آنها لطمه بزند. افزون بر این ، بسیاری از بچه ها به هنگام مکیدن انگشت ، انگاره های رفتاری به خصوصی ایجاد می کنند که به تدریج بخشی از عادات مکیدن انگشت می شود ؛ این عادت ها عبارتند از : پیچاندن مو ، دست در شلوار کردن ، مالیدن گوش ، نوازش کردن و در آغوش کشیدن اشیا ، خیس کردن در رختخواب ، همچنین ناراحتی های عمومی در زمینه سلامتی مثل: زرد زخم ، کرمک ، کج شدن انگشت ها ، زگیل و مسائل دیگر. به هر حال اغلب ناراحتی های ناشی از مکیدن انگشت ، پس از ترک کردن این عادت از بین می رود.

با توجه به نظرات موجود ، زمان مناسب مداخله در انگشت مکیدن کودک زمانی است که او به 5 سالگی می رسد. اما باید در نظر داشت که تمام انسان ها وقتی با یک مرحله گذرا و تحولی در زندگیشان مواجه می شوند دچار استرس می گردند بدین ترتیب بچه هایی که انگشت می مکند در این مواقع بر شدت مکیدن خود می افزایند بنابراین نباید در این زمان اقدام به ترک عادت کنیم زیرا این امر بر استرس موجود می افزاید و تلاش ما تنها موجب ایجاد استرس و اضطراب بیشتر شده و بر شدت عادت موجود می افزاید ، در نتیجه بهتر است که ترک عادت مکیدن انگشت را به تعویق بیندازیم . زمان نامناسب برای مداخله در مکیدن انگشت عبارتند از : تغییرات عمده بر خانواده ، جدایی یا طلاق والدین ، تولد خواهر یا برادر جدید ، اسباب کشی به منزل جدید یا رفتن به مدرسه دیگر ، تغییر برنامه های پدر و مادر یا تغییر شرایط ، مسافرت با اتومبیل ، رفتن به مرخصی و تعطیلات سالانه ، اختلالات خواب.

راهبردهای مقابله با انگشت مکیدن :

• اگر شرایط استرس زا در محیط کودک وجود دارد آن شرایط برطرف شود .
• برای کودکان خردسال ، توجه او را به یک محرک قوی جلب کنیم.
• جایگزین کردن یک رفتار جدید ، مثل بازی با خمیر و یا تسبیح دست گرفتن ، نقاشی ، رنگ آمیزی ، پازل درست کردن و سایر فعالیت های از این قبیل . در این حالت هدف این است که دست کودک مشغول یک فعالیت باشد و رفتاری را انجام دهد که مانع رفتن دست به طرف دهان بشود . لازم به ذکر است که جهت جلوگیری از وابسته شدن فرد به یک فعالیت خاص بایدتنوع ایجاد گردد.