زمانی که مادر برای بار دوم باردار می شود ، همیشه این سؤال ها مورد نظر او بوده که چطور به کودک خود بگویم نوزاد جدیدی ( خواهر یا برادری ) متولد خواهد شد ؟ چطور کودک خود را برای پذیرش نوزاد جدید آماده کنم ؟ اگر کودک نسبت به نوزاد جدید ، حسادت پیدا کند ، چه باید کنم ؟ و ... جواب این سؤال ها بستگی به خلق و خوی کودک و رفتاری که با او شد ، دارد . برخی کودکان ، از داشتن نوزاد کوچک ( برادر یا خواهر ) بسیار خوشحال خواهند شد و برخی دیگر ، نوزاد جدید را دوست ندارند .
آماده کردن کودک برای تولد نوزاد جدید
در این شرایط ، مادر باید به طور ساده و قابل فهم در مورد تولد نوزاد ، با کودک ، گفت و گو کند اما آن چه مهم است ، این که درباره ی آن نباید زیاده روی کند و این اطلاع را نیز نباید زود به کودک بدهد زیرا تصور کودک نسبت به زمان ، با تصور بزرگسالان متفاوت است . یک ماه ممکن است از نظر کودک ، بسیار طولانی باشد ؛ بنابراین ، اگر مادر 6 ماه پیش از تولد نوزاد ، با کودک خود درباره ی نوزاد جدید صحبت کند ، برای کودک ، صبر کردن در این مدت ، خسته کننده است . اگر کودک به علت بزرگ شدن شکم مادر و تغییرهایی که در مادر به وجود آمده از اوshy;سؤال کرد ، باید در مورد نوزاد و تولد او ، با کودک حرف زدshy;. اگر کودک در مورد حاملگی مادر و تولد نوزاد و داشتن خواهر یا برادری سؤالی نکردshy;، بهترین موقع گفتن و توضیح دادن برای کودک ، همان چند ماه آخر دوران حاملگی ست . مادر باید در مورد نوزاد جدید ، به زبانی ساده و قابل فهم و دور از اصطلاح های پزشکی با کودک صحبت کند . به او نگویید که با تولد نوزاد جدید ، زندگی شادی خواهیم داشت و نوزاد سبب شادی ، تفریح و سرگرمی همه ی ما خواهد بود زیرا چنین نخواهد بودshy;! بلکه به او بگوییدshy;: << نوزاد بسیار کوچکی خواهیم داشت که نمی تواند راه برود ، گریه زیاد می کند ، باید به او شیر بدهیم و از او مراقبتshy;کنیم تا بزرگ شودshy;.shy;>>
اگر کودک به حد کافی بزرگ است ، زمانی که برای خرید وسایل و لوازم نوزاد به بازار می روید ، کودک را با خود ببرید و او را هنگام خرید ، شرکت دهید . او از شرکت کردن ، احساس خوشحالی خواهد کرد اما زمان خرید شما با کودک ، باید بسیار کوتاه باشد تا خسته نشود . هنگام خرید لوازم ، برای کودک نیز چیزی بخرید تا احساس نکند که با تولد نوزاد جدید ، کنار گذاشته شده است .
از طرفی دیگر ، کودک نباید احساس کند آن چه در گذشته متعلق به او بوده مانند تختخواب ، صندلی ، اسباب بازی و ... از او گرفته به نوزاد جدید داده می شود ؛ اگر قرار است گهواره یا تخت کودک برای استفاده ی نوزاد اختصاص یابد ، پدر و مادر ابتدا باید برای کودک ، تخت جدیدی تهیه نمایند و سپس تخت را مورد استفاده ی نوزاد جدید قرار دهند .
زمانی که مادر برای زایمان و تولد نوزاد به بیمارستان می رود :
چون زمان ماندن مادر در بیمارستان ، اغلب کوتاه است ، بنابراین نگه داری کودک در خانه و پرستاری او باید به وسیله ی پدر یا افرادی که با کودک نزدیکی داشته اند ، انجام گیرد . اگر مادر ، مدت زمان کوتاهی در بیمارستان خواهد ماند ، بردن کودک به بیمارستان ، ضرورتی ندارد و دیدن و آشنا شدن کودک با نوزاد تازه متولد شده ، بهتر است که پس از باز گشت مادر به خانه و در خانه صورت گیرد . پس از آوردن نوزاد به خانه ، کودک بزرگ تر را به اتاقی دیگر یا به خانه ی پدر و مادر بزرگ نفرستید ، زیرا کودک احساس خواهد کرد که متولد شدن نوزاد ، تغییری در پرستاریshy;ش به وجود آورده و او را از محیط قبلی خود و دامان مهر و محبت مادر ، دور کرده است .
آوردن نوزاد به خانه و پیدایش حس حسادت در کودک بزرگ تر : زمانی که نوزاد به خانه آورده می شود ، چون مورد توجه همه قرار می گیرد و دوستان و اقوام ، هر یک او را در آغوش می گیرند و حتی برایش هدیه می آورند ، بنابراین ، کودک احساس می کند که ای کاش من هم نوزاد بودم و عکس العمل او ممکن است به صورت رفتار کودک شیر خوار باشد ؛ او ممکن است در شلوار خود ادرار کند یا در حالی که در گذشته خوب حرف می زده ، مانند کودکانی که تازه یاد گرفته اند کلمه ها را ادا کنند ، حرف بزند .
برخی از کودکان هنگامی که مادر ، نوزاد خود را شیر می دهد ، از روی حسادت ، به شیر خوردن از شیشه شیر تمایل پیدا می کنند و با گریه کردن ، از مادر می خواهند که شیر را از شیشه شیر به آنان بدهد ، در صورتی که خوردن شیر از شیشه را در گذشته ترک کرده بودند . مادر نباید احساس کند که کودک با خوردن شیر از شیشه ی شیر خوری ، مشکلی به وجود خواهد آورد و نباید با این کار ، مخالفت کند و چیزهای دیگری مانند شکلات و شیرینی به او بدهد که راضی اش نماید . تمایل کودک به خوردن شیر از بطری شیر خوری ، چند هفته ای بیش تر ادامه نخواهد یافت .
گاهی اوقات ممکن است از روی ناراحتی و حس حسادت ، اسباب بازی یا شیء را به طرف نوزاد پرت کند که مادر به طور معمول ، در چنین حالتی نسبت به عمل کودک ، پرخاش کرده و او را سرزنش می کند و سرزنش کردن و عصبانیت مادر ، حس حسادت کودک را عمیق تر و شدیدتر خواهد کرد . مادر نه تنها باید نوزاد را از مخاطره ها حفظ کند ، بلکه باید کودک بزرگ تر خود را نیز دریابد . مادر باید به کودک بگوید : << ما همگی دوستت داریم اما چون این خیلی کوچک است ، باید مراقبش باشیم . تو هم باید کمک کنی تا با همدیگر بزرگش کنیم . >>
شدت حسادت کودکان نسبت به نوزاد شیر خوار به طور معمول در سنین کم تر از 5 سالگی ، به بیش ترین حد خود می رسد ، زیرا کودک در این سن هنوز وابسته به پدر و مادر است و به خارج از خانه وابستگی ندارد اما زمانی که کودک به سن 6 سالگی یا پس از آن رسید ، خود را به تدریج از پدر و مادر دور می کند و علاقه و دوستانی در خارج از محیط خانه به دست خواهد آورد .
رفتار پدر و مادر با کودک بزرگ تر باید چگونه باشد ؟
زمانی که نوزاد تازه متولد شده به خانه آورده می شود ، مادر نباید هیچ گونه تغییری در رفتار خود نسبت به کودک بزرگ تر به وجود آورد ؛ گر چه مادر به علت زایمان ، ضعیف ، خسته و حتی بی حوصله شده اما تا حد امکان باید سعی کند با کمک پدر ، زندگی روزمره و روابط و رفتار قبلی خود را با کودک حفظ نماید . زمانی که کودک ببیند تمام توجه و علاقه ی مادر به نوزاد جلب می شود و نوزاد مدام در آغوش مادر است و او بلا تکلیف و سر گردان است ، حس حسادت در او به وجود خواهد آمد . اگر برای پدر امکان دارد ، می تواند کودک را با خود به محل کارش ببرد تا درخلال روز با پدر مشغول باشد . سپردن کودک به کودکستان نیز برای او سرگرم کننده خواهد بود . اگر شغل پدر اجازه نمی دهد ، می تواند در ساعت های بیکاری خود ، کودک را برای خرید ، دیدن دوستان و گردش ، به بیرون از خانه ببرد .
کودک بزرگ تر اغلب از مادر اجازه می خواهد تا نوزاد را بغل کند . مادر از ترس این که نوزاد ممکن است از بغلش بیفتد ، به طور معمول اجازه نمی دهد . اگر کودک روی فرش یا روی تختخواب بنشیند و نوزاد را در آغوش بگیرد ، امکان افتادن نوزاد وجود نخواهد داشت ؛ بنابراین ، مادر باید به دفعات اجازه دهد که او نوزاد را در آغوش بگیرد ؛ این کار موجب می شود حس حسادت و تنفر کودک نسبت به نوزاد کاهش یابد . می توان در پرستاری از نوزاد و در دوران شیر خواری ، از کودک بزرگ تر در صورت تمایل او بهره جست ؛ این عمل موجب می شود حس حسادت ، به دوستی تبدیل شود . اگر هدیه هایی از طرف دوستان برای نوزاد آورده می شود ، بهتر است پدر و مادر ترتیبی دهند که برای کودک بزرگ تر نیز هم زمان هدایایی آورده شود تا او احساس کمبود نکند .